Một nghiên cứu lưu trữ tại Đại học Kinh tế TP.HCM xem xét các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi mua thời trang đã qua sử dụng của Gen Z và Gen Y tại thành phố. Đây là bằng chứng theo địa bàn và mẫu nghiên cứu cụ thể, không đủ để kết luận mọi người trẻ Việt Nam đều chuộng secondhand. Khi đặt cạnh khảo sát người tiêu dùng của PwC và nghiên cứu về thời trang nhanh năm 2026, bức tranh hợp lý hơn là: người trẻ cân bằng giá, sự tiện lợi, phong cách, niềm tin và mong muốn sống bền vững.

Tóm tắt nhanh

  • Không nên giản lược Gen Z thành “thế hệ sống xanh”; khả năng chi trả và giá trị sử dụng vẫn là động lực lớn.
  • Secondhand tạo không gian cho cá tính vì người mua có thể tìm mẫu cũ, đồ hiếm hoặc phong cách không còn bán đại trà.
  • Rào cản lớn gồm vệ sinh, chất lượng, hàng giả, thông tin thiếu và quy trình đổi trả không rõ.

Giá tốt là điểm vào, giá trị mới giữ người dùng

Người trẻ có thể bắt đầu tìm đồ cũ vì ngân sách, nhưng họ chỉ quay lại nếu món đồ đáng tiền. Một chiếc áo rẻ nhưng nhanh hỏng hoặc chiếc điện thoại cần sửa ngay không tạo cảm giác tiết kiệm. Nền tảng nên giúp người mua nhìn tổng chi phí: giá mua, phí vận chuyển, khả năng sửa, tuổi thọ dự kiến và giá trị bán lại. Cách trình bày này hữu ích hơn việc chỉ gắn nhãn giảm bao nhiêu phần trăm so với giá mới.

Cá tính là lợi thế riêng của secondhand

Đồ đã qua sử dụng có thể mang mẫu mã, màu sắc hoặc câu chuyện không còn trong cửa hàng mới. Với thời trang, máy ảnh hay đồ trang trí, yếu tố tìm thấy món “đúng gu” có thể quan trọng ngang giá. Nội dung tin đăng nên cho thấy chất liệu, kích thước, dấu hao mòn và cách món đồ xuất hiện trong đời sống thật, thay vì dùng ảnh catalog khiến mọi sản phẩm trông giống nhau.

Khoảng cách giữa ý định xanh và hành vi thật

Người tiêu dùng có thể nói quan tâm môi trường nhưng vẫn chọn phương án rẻ, nhanh hoặc thuận tiện hơn. Khoảng cách này không nhất thiết là đạo đức giả; nó phản ánh giới hạn ngân sách, thời gian và niềm tin. Muốn secondhand trở thành lựa chọn thường xuyên, trải nghiệm phải cạnh tranh về tìm kiếm, thanh toán, giao nhận và xử lý rủi ro — không thể chỉ yêu cầu người trẻ hy sinh tiện lợi vì một thông điệp xanh.

Niềm tin cần được thiết kế cho hành vi mobile-first

Người dùng trẻ ra quyết định trên điện thoại, chuyển nhanh giữa video, tin nhắn và trang sản phẩm. Thông tin quan trọng phải nhìn thấy sớm: tình trạng, lỗi, kích thước, nguồn gốc, người bán, hình thức thanh toán và đổi trả. Cảnh báo dài ở cuối trang ít hiệu quả hơn các tín hiệu đúng lúc, chẳng hạn nhắc không chuyển cọc ra ngoài hoặc yêu cầu xác nhận đã xem lỗi trước khi đặt đơn.

Người mua và người bán đồ cũ nên làm gì?

  • Người bán chụp ảnh thật trong ánh sáng rõ và đưa lỗi vào cùng luồng ảnh, không giấu ở cuối mô tả.
  • Người mua đặt ngân sách theo tổng chi phí sử dụng, không chỉ theo giá niêm yết.
  • Với thời trang, đo kích thước thực tế; với công nghệ, kiểm tra chức năng và lịch sử sửa chữa.
  • Nền tảng dùng ngôn ngữ trực tiếp, không gắn nhãn người dùng bằng các khẩu hiệu “sống xanh” áp đặt.

Kết luận

Gen Z có thể là lực lượng thúc đẩy secondhand, nhưng không vì một đặc tính thế hệ đơn giản. Họ chọn khi món đồ hợp túi tiền, đúng gu, đủ tiện và đáng tin. Muốn biến sự quan tâm thành thói quen, thị trường cần giảm công sức kiểm tra và rủi ro sau mua. Bền vững khi đó là kết quả của một lựa chọn tốt, không phải lời nhắc mang tính đạo đức.